Bạn đã bao giờ tự hứa với bản thân rằng sẽ hoàn thành một công việc nào đó nhưng lại nghĩ “để lát nữa làm cũng được”? Thời gian trôi qua, bạn lại trì hoãn thêm một chút, đến mức cuối cùng công việc đó vẫn không bao giờ được thực hiện? Đây chính là hiện tượng mà chúng ta gọi là “Procrastinate”. Vậy procrastinate là gì? Tìm hiểu cùng Trị Liệu Tâm Lý Tâm An ngay!
1. Procrastinate Là Gì?
Procrastinate có nghĩa là trì hoãn, chần chừ, hay cố tình để việc quan trọng lại sau. Người mắc thói quen này thường biết rõ rằng họ cần hoàn thành một nhiệm vụ nào đó, nhưng vẫn lựa chọn làm việc khác hoặc không làm gì cả. Đây là một thói quen mà hầu như ai cũng từng trải qua, và nếu không kiểm soát, nó có thể âm thầm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bạn.
Procrastinate là gì? Đó không đơn giản chỉ là lười biếng. Trên thực tế, nhiều người trì hoãn vì sợ thất bại, thiếu tự tin, hoặc cảm thấy quá tải trước nhiệm vụ cần làm. Đây là phản ứng tâm lý khi não tìm cách tránh né cảm giác khó chịu. Vì vậy, hiểu được “procrastinate là gì” không chỉ là học một từ vựng, mà còn là bước đầu để nhận diện và vượt qua rào cản tâm lý trong chính bản thân mình.
2. Vì Sao Chúng Ta Lại “Procrastinate”?
Dù đã lên kế hoạch rất chi tiết, bạn vẫn cứ loanh quanh với điện thoại, dọn dẹp vô cớ hay tự nhủ “làm sau cũng được”? Đừng vội trách bản thân là lười. Sự trì hoãn – hay procrastination – thường đến từ những nguyên nhân sâu xa hơn ta tưởng và dưới đây là 4 lý do phổ biến:
- Sợ thất bại: Khi sợ mình sẽ làm không tốt, ta chọn cách tránh né bằng việc không làm gì cả. Đây là một cơ chế tự bảo vệ vô thức, nhưng lại khiến ta mãi dậm chân tại chỗ.
- Thích phần thưởng tức thì: Chúng ta có xu hướng chọn cảm giác thoải mái ngay lập tức thay vì cố gắng cho mục tiêu dài hạn. Từ đó, chúng ta dễ dàng trì hoãn công việc.
- Thiếu mục tiêu rõ ràng: Khi không biết mình làm việc này để làm gì, mọi thứ trở nên vô nghĩa và dễ bị trì hoãn.
- Quản lý thời gian chưa hiệu quả: Không biết nên bắt đầu từ đâu, việc gì quan trọng trước dễ khiến ta bị quá tải. Dần dần, thay vì hành động, ta chọn cách… bỏ đó, để sau.
Đôi khi, trì hoãn không phải vì ta không muốn làm, mà vì ta chưa sẵn sàng đối diện với chính mình. Hiểu được điều đó giúp ta nhẹ nhàng hơn với bản thân, và cũng chủ động hơn trong hành động.Vậy đâu là những biểu hiện phổ biến của người hay trì hoãn?
>>> Xem thêm: Burn Out Là Gì? Nguyên Nhân Và Cách Phục Hồi Năng Lượng
3. Những Biểu Hiện Phổ Biến Của Người Hay Trì Hoãn
Trì hoãn không phải lúc nào cũng dễ nhận ra. Nó không gõ cửa báo trước, cũng không luôn xuất hiện với hình ảnh “nằm dài không làm gì cả”. Trì hoãn có thể ngụy trang rất khéo léo – đôi khi là việc bạn dành cả tiếng đồng hồ để dọn bàn làm việc trước khi bắt tay vào dự án, hoặc liên tục lên kế hoạch mà chẳng bao giờ bắt đầu. Và dưới đây là một số biểu hiện phổ biến:
3.1. Thường xuyên “để lát nữa làm”
Một trong những biểu hiện phổ biến nhất của người hay trì hoãn là thói quen luôn “lùi lại” thời điểm bắt đầu công việc. Bạn có thể nghĩ: “Làm sau cũng được mà, còn nhiều thời gian mà”. Nhưng rồi một chút trở thành một tiếng, một tiếng thành một ngày, rồi công việc vẫn nằm đó. Điều này thường xuyên xảy ra với những việc bạn không thích hoặc cảm thấy quá sức.
3.2. Dễ bị xao nhãng bởi những việc không liên quan
Bạn ngồi vào bàn làm việc, định mở laptop viết báo cáo, nhưng rồi… lại mở điện thoại, xem một video TikTok, rồi kéo sang YouTube, rồi trả lời vài tin nhắn. Những việc này không tốn quá nhiều thời gian mỗi cái, nhưng chúng khiến bạn không bao giờ thực sự bắt đầu công việc chính. Người hay trì hoãn thường tìm cách “né tránh” nhiệm vụ khiến mình căng thẳng bằng cách làm những việc khác – dễ hơn, vui hơn, và không gây áp lực.
3.3. Lập kế hoạch rất kĩ nhưng lại chẳng hành động
Bạn có từng viết ra một danh sách việc cần làm rất chi tiết, thậm chí còn chia thành từng bước nhỏ, nhưng rồi… chẳng bắt đầu bước nào? Đây là kiểu trì hoãn trá hình – khi bạn đánh lừa bản thân bằng cảm giác “mình đang làm gì đó”. Việc lập kế hoạch đôi khi mang lại cảm giác kiểm soát, nhưng nếu không đi kèm hành động, nó chỉ là một hình thức trì hoãn tinh vi.
3.4. Cảm thấy tội lỗi và căng thẳng khi gần deadline
Trì hoãn thường đi kèm với cảm giác căng thẳng, nhất là khi deadline cận kề. Bạn biết rằng mình cần phải làm gấp, nhưng lại không thể nào bắt đầu nổi. Cảm giác tội lỗi, áp lực và lo âu tăng lên từng giờ, nhưng thay vì hành động, bạn lại rơi vào trạng thái “đóng băng” – không làm gì cả. Kết quả là đến phút chót, bạn buộc phải hoàn thành mọi thứ trong căng thẳng, vội vã và kém chất lượng.
3.5. Tự trách bản thân nhưng không thay đổi
Sau mỗi lần trì hoãn, bạn cảm thấy thất vọng về bản thân: “Sao mình cứ như vậy hoài?”, “Mình không có kỷ luật gì hết!”. Tuy nhiên, thay vì tìm cách thay đổi hành vi, bạn chỉ rơi vào vòng xoáy tự trách – rồi mọi thứ vẫn tiếp tục như cũ. Đây là một trong những biểu hiện nguy hiểm nhất của sự trì hoãn: nó khiến bạn mất tự tin, mất động lực, và dần đánh mất niềm tin vào khả năng thay đổi của bản thân.
Những biểu hiện như hay xao nhãng, luôn nói “để sau”, cảm thấy tội lỗi khi gần deadline, hay lập kế hoạch mà không hành động… nghe thì đơn giản, nhưng nếu tích tụ theo thời gian, chúng có thể âm thầm ăn mòn sự tự tin, khả năng phát triển, và cả những cơ hội quý giá trong cuộc sống của bạn.
Procrastinate là gì? Nó chính là hành động trì hoãn, sự chần chừ trong việc hoàn thành nhiệm vụ, dù bạn biết rằng việc này cần được thực hiện. Khi sự trì hoãn trở thành thói quen, bạn sẽ không chỉ mất đi cơ hội, mà còn cảm thấy áp lực, căng thẳng và đôi khi là sự mất niềm tin vào bản thân.
>>> Xem thêm: Chi Phí Tư Vấn Tâm Lý Và Những Điều Bạn Cần Biết Khi Trị Liệu
4. Tác Hại Của Việc Trì Hoãn Đến Công Việc Và Cuộc Sống
Bên cạnh đó, trì hoãn không đơn thuần là việc “lười một chút”, mà nếu kéo dài, nó có thể trở thành một thói quen ăn mòn chất lượng cuộc sống. Ban đầu, bạn có thể nghĩ rằng “để mai làm cũng chẳng sao”, nhưng khi điều này trở thành thường xuyên, hậu quả sẽ âm thầm lan rộng đến công việc, tinh thần, các mối quan hệ. Dưới đây là những tác hại phổ biến nhất mà trì hoãn có thể gây ra:
- Gây căng thẳng và lo âu kéo dài: Khi trì hoãn, công việc vẫn ở đó và luôn “ám” trong tâm trí bạn, khiến bạn không thể thư giãn thực sự. Càng để lâu, cảm giác lo lắng và áp lực càng chồng chất.
- Mất cơ hội quan trọng: Trì hoãn đồng nghĩa với việc bạn phản ứng chậm hơn với những cơ hội trong học tập, công việc hoặc cuộc sống. Đôi khi, một khoảnh khắc bỏ lỡ có thể không bao giờ quay lại.
- Hiệu suất làm việc kém: Làm việc vào phút chót khiến bạn thiếu thời gian suy nghĩ thấu đáo, dễ mắc lỗi, và kết quả cuối cùng thường chỉ ở mức “vừa đủ” thay vì xuất sắc.
- Ảnh hưởng đến các mối quan hệ: Người hay trì hoãn thường trễ hẹn, thất hứa, hoặc gây chậm trễ cho cả tập thể. Điều này có thể khiến người khác mất niềm tin hoặc cảm thấy bị tổn thương.
- Mất niềm tin vào chính mình: Trì hoãn lâu dài khiến bạn cảm thấy bất lực, tự trách và đánh mất sự tự tin. Bạn bắt đầu nghi ngờ chính mình và cảm thấy khó tiến xa trong bất kỳ mục tiêu nào.
Procrastinate là gì? Ban đầu, đó có thể chỉ là một hành động rất nhỏ – bạn lùi lại một việc cần làm với suy nghĩ “mai làm cũng được”. Nhưng nếu lặp đi lặp lại, sự trì hoãn ấy dần trở thành một vòng lặp tâm lý, một thói quen âm thầm ảnh hưởng đến mọi mặt trong cuộc sống. Trì hoãn khiến bạn mệt mỏi, áp lực, bỏ lỡ cơ hội, và dần đánh mất sự tin tưởng – cả từ người khác lẫn từ chính bản thân mình.
Tuy nhiên, điều đáng mừng là: Procrastination không phải là bản chất cố định – mà là một thói quen hoàn toàn có thể thay đổi. Sự thay đổi không bắt đầu từ một cuộc cách mạng lớn, mà từ chính thời điểm bạn quyết định hành động!
5. Làm Thế Nào Để Vượt Qua Sự Trì Hoãn?
Vượt qua sự trì hoãn không phải là chuyện một sớm một chiều, càng không chỉ là vấn đề “cố gắng hơn”. Nó là hành trình rèn luyện tư duy, quản lý cảm xúc và xây dựng lại thói quen từng chút một. Và dưới đây là một số tips đến từ Trị Liệu Tâm Lý Tâm An gợi ý đến bạn!
- Chia nhỏ công việc: Biến nhiệm vụ lớn thành các bước nhỏ và đơn giản để dễ bắt đầu, giảm cảm giác choáng ngợp.
- Áp dụng quy tắc 5 phút: Bắt đầu làm trong 5 phút, rồi cho phép nghỉ. Thường bạn sẽ tiếp tục làm nhiều hơn mà không nhận ra.
- Loại bỏ xao nhãng: Tắt thông báo, dọn gọn không gian, và giới hạn thiết bị gây mất tập trung khi cần làm việc.
- Tự thưởng sau mỗi tiến bộ nhỏ: Dành một phần thưởng nhỏ sau khi hoàn thành nhiệm vụ để tạo cảm giác tích cực và duy trì động lực.
- Tha thứ cho bản thân và kiên trì lại từ đầu: Trì hoãn là điều ai cũng gặp, quan trọng là bạn biết quay lại thay vì trách móc chính mình.
Sự trì hoãn không đáng sợ nếu bạn biết cách đối diện nó bằng sự thấu hiểu. Hiểu rằng đằng sau nó là sự sợ hãi, sự cầu toàn, hay chỉ đơn giản là tâm lý muốn trốn tránh áp lực và bạn hoàn toàn có quyền điều chỉnh từng chút một để xây lại thói quen tích cực.
Trị Liệu Tâm Lý Tâm An luôn đồng hành cùng bạn trên con đường lấy lại cân bằng cuộc sống!
Hãy nhớ, mọi hành trình đều bắt đầu từ một hành động đầu tiên. Mỗi lần bạn chọn hành động thay vì trì hoãn, dù chỉ 1%, bạn đang rút ngắn khoảng cách giữa bạn và mục tiêu của mình!
6. Kết Luận
Vậy Procrastinate là gì? Đó là hành động trì hoãn, một thói quen mà hầu hết ai trong chúng ta đều đã từng trải qua. Tuy nhiên, trì hoãn không chỉ là việc “để mai làm” mà còn là một phản ứng tự nhiên khi chúng ta cảm thấy sợ hãi, lo lắng hoặc thiếu động lực. Ngoài ra, chìa khóa để vượt qua trì hoãn chính là bắt đầu. Mong rằng bài viết này của Trị Liệu Tâm Lý Tâm An sẽ giúp ích cho bạn!