Bạn từng nghe đến cụm từ PTSD hay rối loạn căng thẳng sau sang chấn tâm lý nhưng chưa hiểu rõ bản chất của nó? Và tại sao có người hồi phục nhanh sau biến cố, còn người khác lại mắc kẹt trong nỗi đau suốt nhiều năm? Vậy PTSD là gì? Cùng Trị Liệu Tâm Lý Tâm An tìm hiểu ngay!
1. Hội Chứng PTSD Là Gì
PTSD là gì? Đó chính là Post-Traumatic Stress Disorder hay còn gọi là rối loạn căng thẳng sau sang chấn, là một dạng rối loạn tâm lý xuất hiện sau khi một người trải qua biến cố nghiêm trọng. Người mắc PTSD thường gặp các triệu chứng như hồi tưởng ám ảnh, ác mộng, lo âu kéo dài, né tránh những tình huống gợi nhớ đến sự kiện, và thay đổi cảm xúc hoặc hành vi.
Ngoài ra, họ còn có thể cảm thấy tội lỗi, xấu hổ hoặc xa cách với người thân. Nếu không được điều trị kịp thời, PTSD có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần, khả năng làm việc và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, việc chẩn đoán và hỗ trợ tâm lý đúng cách là rất quan trọng để người bệnh dần hồi phục.
2. Nguyên Nhân Gây Ra PTSD
Để hiểu thêm về PTSD là gì? Thì hội chứng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó nổi bật nhất là các chấn thương tâm lý nghiêm trọng. Tuy nhiên, không phải ai trải qua sự kiện đau buồn cũng mắc PTSD yếu tố cá nhân, di truyền và môi trường sống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành hội chứng này. Dưới đây là các nhóm nguyên nhân phổ biến dẫn đến hội chứng:
2.1. Chấn thương tâm lý nghiêm trọng
Những trải nghiệm tâm lý đau thương thường là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến PTSD. Dù xảy ra với chính bản thân, người thân, hay qua việc chứng kiến, những sự kiện này đều có thể để lại vết hằn sâu sắc trong tâm trí. Ngoài ra, có thể đến từ những nguyên nhân sau:
- Trực tiếp trải qua sự kiện đau buồn
- Chứng kiến sự kiện đau buồn xảy ra với người khác
- Người thân trải qua sự kiện đau buồn
- Thường xuyên tiếp xúc với sự kiện đau thương
2.2. Yếu tố cá nhân và di truyền
Bên cạnh đó, một số người có cơ địa nhạy cảm về tâm lý hoặc có người thân trong gia đình từng mắc PTSD thì nguy cơ mắc bệnh cũng cao hơn. Cấu trúc não bộ, phản ứng thần kinh và nền tảng tâm lý cá nhân đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và duy trì hội chứng này.
2.3. Môi trường sống thiếu an toàn
Việc lớn lên hoặc sinh sống trong môi trường đầy rẫy nguy cơ như bạo lực gia đình, khu vực có tội phạm cao, chiến tranh hoặc thường xuyên bị bắt nạt cũng khiến cá nhân liên tục rơi vào trạng thái căng thẳng. Khi các mối đe dọa lặp đi lặp lại mà không có cảm giác được bảo vệ, tâm lý sẽ bị bào mòn theo thời gian và dễ dẫn đến PTSD.
Việc hiểu rõ các nguyên nhân gây ra PTSD không chỉ giúp chúng ta không chỉ nhận diện sớm các dấu hiệu mà còn tạo điều kiện hỗ trợ đúng cách cho người đang chịu tổn thương tinh thần. Sự đồng cảm và lắng nghe là chìa khóa quan trọng giúp người mắc PTSD vượt qua sang chấn và dần lấy lại sự cân bằng trong cuộc sống.
3. Những Triệu Chứng Phổ Biến Của Hội Chứng?
Người mắc PTSD thường gặp những cơn hồi tưởng, ác mộng, né tránh các yếu tố gợi nhớ và thay đổi cảm xúc nghiêm trọng. Cùng khám phá các biểu hiện đặc trưng để nhận biết sớm.
- Tái hiện ký ức ám ảnh: Người bệnh thường xuyên bị hồi tưởng, gặp ác mộng hoặc cảm giác như biến cố đang tái diễn.
- Né tránh cảm xúc và hoàn cảnh: Họ tránh những nơi, con người, hoặc tình huống gợi nhắc sang chấn đã xảy ra.
- Rối loạn cảm xúc: Khó kiểm soát cơn giận, cảm thấy tê liệt cảm xúc hoặc mất hứng thú với cuộc sống.
Những triệu chứng của PTSD có thể âm thầm nhưng để lại ảnh hưởng sâu sắc đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Từ các cơn ác mộng kéo dài, cảm giác lo âu, mất ngủ đến việc né tránh các tình huống gợi nhớ quá khứ, tất cả đều là lời cảnh báo mà cơ thể và tâm trí đang phát ra!
>>> Xem thêm: Bạn Có Đang Bỏ Qua Những Dấu Hiệu Rối Loạn Lưỡng Cực Này?
4. Các Loại Rối Loạn Căng Thẳng Sau Chấn Thương
PTSD là gì? Hội chứng không phải là một khái niệm đơn lẻ mà tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau, tùy vào mức độ nghiêm trọng, tần suất xảy ra và hoàn cảnh tâm lý của người bệnh. Và dưới đây là ba dạng phổ biến nhất:
- PTSD không phức tạp: Đây là dạng phổ biến nhất, thường xuất hiện sau một sự kiện sang chấn đơn lẻ như tai nạn… Người mắc thường gặp các triệu chứng như lo âu và né tránh nhưng vẫn giữ được chức năng xã hội và cảm xúc.
- PTSD phức tạp (CPTSD): Dạng này khiến người bệnh mang theo rối loạn cảm xúc, mất cảm giác về bản thân và khó khăn trong các mối quan hệ xã hội. Ngoài ra, thường xảy ra khi người bệnh trải qua các sang chấn kéo dài.
- PTSD kèm theo: Đây là trường hợp PTSD đi kèm với các vấn đề tâm lý khác như trầm cảm. Những tình trạng đi kèm này khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp hơn và đòi hỏi kế hoạch can thiệp tổng thể, đa phương pháp.
5. Đối Tượng Nào Dễ Mắc PTSD
PTSD có thể xảy ra với bất kỳ ai, nhưng một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn do thường xuyên tiếp xúc với sang chấn tâm lý hoặc sống trong môi trường áp lực kéo dài. Và dưới đây là các nhóm nguy cơ cao giúp bạn dễ dàng nhận biết để hỗ trợ tâm lý kịp thời:
- Cựu chiến binh, nhân viên y tế, cứu hộ: Những người thường xuyên đối mặt với cái chết, bạo lực hoặc tai nạn nghiêm trọng.
- Nạn nhân bị bạo hành hoặc lạm dụng: Người từng chịu đựng bạo lực gia đình, lạm dụng tình dục hoặc bị bắt nạt kéo dài.
- Người đã mất người thân một cách đột ngột: Việc chứng kiến hoặc nhận tin dữ về cái chết bất ngờ của người thân có thể khiến tâm lý suy sụp, từ đó tạo ra cảm giác mất mát, trống rỗng.
- Trẻ em sống trong môi trường độc hại: Trẻ nhỏ bị bỏ rơi hay lớn lên trong môi trường có bạo lực, mâu thuẫn gia đình sẽ dễ phát triển các phản ứng tâm lý tiêu cực, bao gồm cả PTSD.
Qua đó, việc hiểu PTSD là gì? Và nhận biết sớm ai đang nằm trong nhóm nguy cơ cao sẽ giúp cộng đồng và chuyên gia tâm lý có hướng hỗ trợ kịp thời, giảm thiểu tổn thương tinh thần kéo dài và góp phần xóa bỏ kỳ thị và xây dựng một môi trường sống an toàn, cảm thông và chữa lành hơn cho tất cả mọi người.
6. Các Phương Pháp Điều Trị PTSD Hiện Nay
Điều trị PTSD cần sự kết hợp giữa liệu pháp tâm lý, can thiệp y khoa và hỗ trợ từ cộng đồng. Và dưới đây là một số phương pháp phổ biến mà người mắc PTSD có thể chọn để phục hồi:
- Liệu pháp hành vi nhận thức (CBT): Đây là phương pháp điều trị PTSD được chứng minh hiệu quả cao nhất hiện nay. Nhờ giúp người bệnh nhận diện và điều chỉnh những suy nghĩ tiêu cực.
- Liệu pháp phơi nhiễm (Exposure Therapy): Cho phép người bệnh dần đối diện với ký ức đau buồn trong môi trường an toàn, từ đó giảm phản ứng căng thẳng.
- Trị liệu nhóm và hỗ trợ cộng đồng: Việc tham gia nhóm chia sẻ giúp người mắc PTSD cảm thấy được thấu hiểu, giảm cảm giác cô lập và tội lỗi. Sự kết nối xã hội đóng vai trò quan trọng trong hành trình hồi phục tinh thần.
- Viết nhật ký trị liệu: Ghi chép lại cảm xúc, ký ức và tiến trình điều trị giúp người bệnh tự nhận diện sự thay đổi của bản thân. Phương pháp này hỗ trợ tăng cường khả năng tự chữa lành và thấu hiểu chính mình.
Việc kết hợp giữa trị liệu tâm lý, hỗ trợ y tế và các hoạt động phục hồi cảm xúc như thiền, yoga hay trị liệu nhóm sẽ giúp người bệnh từng bước vượt qua sang chấn, tìm lại sự bình yên trong tâm trí.
Và nếu bạn còn thắc mắc PTSD là gì? Hay muốn tìm hiểu thêm về những kiến thức tâm lý khác thì Trị Liệu Tâm Lý Tâm An luôn sẵn sàng giải đáp bạn. Bên cạnh đó, dù bạn đang đối mặt với tổn thương quá khứ, áp lực hiện tại hay sự bế tắc chưa thể gọi tên, chúng tôi luôn ở đây để cùng bạn chữa lành và phục hồi.
7. Kết Luận
Việc hiểu rõ PTSD là gì? Chính là bước đầu tiên để chúng ta nhìn nhận đúng về sức khỏe tinh thần và biết cách hỗ trợ bản thân cũng như những người xung quanh. Mong rằng bài viết này của Trị Liệu Tâm Lý Tâm An sẽ có ích với bạn!
TRỊ LIỆU TÂM LÝ TÂM AN
- Hà Nội: Số 79, ngõ 619 Vũ Tông Phan, phường Khương Đình, quận Thanh Xuân, TP Hà Nội.
- Hồ Chí Minh: Số 123 Hoa Lan, Phường 2, Quận Phú Nhuận, TP Hồ Chí Minh
- Email: therapy.taman@gmail.com
- Hotline: 0886 332 683